5772-)
Bana Ukbe b. Mükrem rivâyet etti. ki): Bize Ebû Âsim İbn Cüreyc-den rivâyet etti. H. Muhammed b. Merzuk da rivâyet etti. ki): Bire Ravh rivâyet etti. ki): Bize İbn Cüreyc rivâyet etti. ki): Bana Ziyad haber verdi. Ona da Abdurrahman b. Zeyd-in azatlısı Sabit haber vermiş ki kendisi Ebû Hüreyre-yi şunu söylerken işitmiş: Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem): giden yürüyene yürüyen oturana ve az olan çok olana selâm verir.» buyurdular. hadîsi Buhârî «İstizan» bahsinde tahrîc etmiştir. Tirmizî onu: giden yayaya yaya giden oturana az olan çok olana selâm verir...» şeklinde rivâyet etmiş ve: «Bu hadîs sahihtir.» demiştir. Hadis-i şerîf selâmın adabını beyan etmektedir. Selâm vermek sünnet alması ise farzdır. Selâm verenler kalabalık ise bunlar hakkında selâm sünnet-i kifayecür. Yani içlerinden bazısının selâm vermesiyle bu vazife hepsinden sakıt olur. Selâm verilen kimse bir kişi ise selâmı alması farz-ı ayn bir cemâat iseler selâmı almak farz-ı kifâye olur. Efdal olan iki cemâat karşılaştığı zaman bütün cemâatin selâm vermesi ve bütün cemâatin selâm almasıdır. İmâm-ı Ebû Yûsuf-dan bir rivâyete göre bütün cemâatin selâm alması farzdır. diyor ki: «İbn Abdilberr ve başkaları selâm vermenin sünnet almanınsa farz olduğuna müslümanların icmaını nak-letmişlerdir.» en azı «Esselâmüaleyküm» demektir. Selâm verilen kimse bir kişi ise ona en azından «Esselâmüaleyke» denilir. Fakat efdal olan yanındaki meleklere de şamil olması İçin «Esselâmüaleyküm» demektir. Bundan daha mükemmeli: «Esselâmüaleyküm verahmetüllah» daha mükemmeli: ve rahmetullahi ve berakâtüh» dür. Maamafih «Selâmünaleyküm» demek de kâfidir. veren kimsenin «Aleykümselam» demesi mekruhtur. Maamafih sahîh ve meşhur olan kavle göre bununla yine de selâm almayı haketmiş olur. Bâzılarına göre selâm almayı hak eimez. Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimizin: deme çünkü aleykesselâm ölülerin selâmıdır.» buyurduğu sahih rivâyetle sabit olmuştur. Efdal olan selâm alma şekli: aleykümüsselâmü ve rahmetullahi ve berakâtühü» diyerek (vav) ile başlamaktır. (Vav)’ın hazfı da caiz ise de efdal terkedilmiş olur. Selâmı alan kimse sadece «Ve aleykümüssefâm» yahut «Aleykümüsselâm» dese kâfidir. Fakat sadece «Aleyküm» demesi bilittifak caiz değildir. Selâmın verirken olsun alırken olsun en aşağı derecesi onu karşısındakine işittirmektir. Bundan aşağısı kâfi değildir. Verilen selâmı hemen almak şarttır. Uzaktan biri vasitaayle yahut mektupla gönderilen selâmı dahi derhal kabul gerekir. Hadîs-i şerifte buyurulan; binek gidenin yürüyene ayakta olanın oturana ve azın çoğa selâm vermesi müstehab manasınadır. Binâenaleyh aksine hareket edilse caiz fakat efdalin hilâfına olur. gelince ukmadan bâzılarına göre selâm Allah-ın ismidir. Esselâmu aleyküm dernek Allah-ın ismi sizin üzerinize olsun manasınadır. Bundan da: «Allah-ın muhafazası altında olasınız» mânâsı kasdedilir. Nitekim yine bu mânâda Arablar «Allahumeak- ve «Allahuyeshabük» derler. Diğer bazı ulemaya göre selâm selâmet manasınadır ve cümle selâmet sizin üzerinize olsun sizden ayrılmasın manasınadır.
Kaynak: Sahîh-i Müslim Selâm
Konu: «binek Giden Yürüyene Az Olan Çok Olanlara Selam Verir» Hadisi Bâbı